Abdurauf Fitrat korpusi

Xodimchining: “Terlaganingizgacha mana shunda oʻtira qoling”, deb koʻrsatgan tor sufachada oʻtira qoldim.
Tepadagi teshikning xira qarshisidan uzayib tushgan kirlik bir ziyo hammomning Oʻrta yerini yarim yorutqan edi.
Atrofda nimalar borligini anglamoq uchun boʻlsa kerak, boshimni koʻtarib qaradim, burchaklarda uzanib yotqan, oʻtirgan, tek turgʻan odamlar tutun orqasidagi haykallar kabi xayol-mayol koʻrinmoqda edi.
Yerda yigʻilib yotqan sovunlik suvlarning shalp-shulp etgan tovushlari diqqatimni oʻziga tortdi, qaradim, xodimchilarning biri uzun soqolli, novchagina bir odamni yetaklab keldi.
Hammomdagi odamlarning qaysi guruhdan ekanlarini anglash qiyin.
Shunday boʻlsa ham oppoq soqolning uzunligi menga bir narsalarni anglatmoqchi kabi edi.
Bu “odam”ning har holda yo shayx, yo mulla ekaniga qaror bergan edim.
Bu vaqtgacha yonimdagi keng sufaga yaqinlashgan xodimchi: — Mana taqsir, terlaganingizgacha shunda oʻtira qoling! — dedi.
— Uka, koʻp oʻtira olmayman, “juma” vaqti yaqin, musulmonlar kutmasinlar. — Unday boʻlsa hozir kelib xodim qilaman, taqsir.
Shu qisqagina musohaba bu kishining “xotib” ekanlarini bildirgan edi.
Xodimchi lungilarini ketirmak uchun ketdi.
“Xotib tikilib menga qaradi, taniyolmadi.
Yuqoridagi teshikka qarab “uf”, “uf...”, “yo ollo!” deb qichqirdi.
Tovush hammomning berk gumbazi orasida oʻynab, uchub yurgan kir zarralarini titratib yubordi.
Xodimchi lungilarini koʻtarib keldi.
Bittasini sufra ustida “joynamoz” kabi yozdi.
Qani marhamat, taqsir, dedi.
Xotib “joynamoz lungi” ustiga chiqib yotdi.
Xodimchi bir lungini oʻrab-oʻrab “xotib”ning manglayi ostiga qoʻydi.
Oʻzi uning ustiga chiqib uqalay boshladi.
Shu tobda mening ham xodimchim kelib meni “xotib”ka yaqin yotqizib uqalay boshladi.
Hammomning issiqligi, xodimchining uqalashi singirlarimni boʻshatqan ekan, koʻzlarim yumula boshladi.
Xotibning: — Usta, hazrot “sallollohi alayhu vassallam” me’rojga chiqqanda... — degan tovushini zoʻrgʻa eshitdim...
Kambagʻalgina bir uyda edim, tashqarida koʻrinib turgan bitta-ikkita xurmo yogʻochlari, uyning chekkasida tikish tikmoqda boʻlgʻan kampir xotunning aftu basharasi Arabistondan ekanini bildirib turar edi.
Kampir xotunning yonida oʻrta boʻyli, qora soqolli bir arab uxlamoqda edi.
Shul topda eshikdan katta bir jonivor keldi.
Boshi odamgʻa oʻxshaydi.
Tani gʻoz parigʻa oʻxshagan oppoq parlar bilan yopishgan ekan, katta qanoti bor, gavdasi judayam katta.
Bu qadar katta gavdasi bilan eshikdan qanday qilib kirganini koʻrolmay qolganimga qaygʻurdim.
Haligi yotqan arabga qarab: — Yo Muhammad, uxlama, tur! — dedi.
Yotgan kishi telbalik bilan koʻzlarini ochdi, oʻrnidan turdi.
— Yo birodar Jabrail, nima gap! — dedi.
Men yotqonning Muhammad “paygʻambar”, kelgan jonivorni Jabrail ekanligini anglab shoshib qoldim.
Bir ozda qoʻrqdim, albatta oʻzimni bularning koʻzidan yashirib ishni oxirigacha tomosha qilish uchun Jabrailning oʻng qanoti ostiga sekingina kirib oʻrinlashib oldim.
Jabrail Muhammadga javob berdi.
Turing, sizni xudo oʻz yoniga chaqirdi, minib borish uchun “buroq”ni ketirdim! — dedi.
Paygʻambar darrov turdi.
Qoʻl-yuzini yuvmasdan tashqariga chiqdi.
Jabrail ham meni koʻtarib yurgʻonini sezmasdan chiqdi.
Eshik yonida “buroq” deganlari turgan ekan.
Buroq boshi odamga oʻxshasa ham Zumrad togʻdan yasalgʻan, toʻrtta oyogi marvariddan, ikkita qanoti bor edi.
Gavdasi esa yoqut toshdan yasalgan edi.
Paygʻambar buroqqa minib oldi.
Jabrail oʻzining jilovida turdi.
Buroqni haydadilar.
Bul jonivor toshdan yasalgʻan boʻlsa ham juda tez yurar ekan.
Uchadir desang-da, yolgʻon boʻlmaydur.
Ancha yurduk. Bir shaharga borib erishdik.
— Yo Jabrail, bu qanday shahar? — deb paygʻam bar soʻradi. — Bu, “Baytulmuqaddas” shahridir, deb Jabrail javob berdi.
Bir machit bor ekan.
Machit yonida katta bir tosh bor ekan.
Toshning yonida judayam uzun bir narvon qoʻyilgan.
Jabrailning aytganiga koʻra bu narvonning bir uchi birinchi “osmon”ning ostonasiga tayangʻan ekan.
“Buroq”ni narvongʻa qarab yurguzdik.
Jonivor oʻrganib qolgʻan ekan.
Yugurib narvonga chiqaverdi.
Jabrail uning jilovidan terlab-pishib chopmoqda edi.
Ancha yurib birinchi osmonga erishdik.
Bu osmon temirdan yasalgan ekan.
Jabrail taqillatdi, Darboza ichkaridan: — Kimdir?! — dedi.
Jabrail ekanini anglab eshikni ochdi.
Paygʻambarni tanimadi.
Ichkariga qoʻymoq istamadi.
Jabrail bilan darbon orasida bir oz rasmiy savol-javoblar boʻlgandan keyin darbon paygʻambarga qarab bosh egdi.
Bu “kirishga ruxsat” bergani ekan!
Paygʻambar buroqni haydab birinchi osmondan oʻtdi.
Shunday qilib ikkinchi, uchinchi osmonlardan ham oʻtdik.
Uchinchi, toʻrtinchi osmonlar orasida bir qator tuyaga uchradik.
Qatorning ikki uchi ham koʻrinmas edi.
Paygʻambar Jabraildan soʻradi: — Yo birodar Jabrail, bu qanday tuyalar? —Dunyo yaratilgʻandan beri bu qator tuya shunday oʻtmakdadir.
Qiyomatga dovr oxiri kelmaydir.
Qaydan kelib qayoqqa borganini hech kim bilmaydir.
— Bularga yuklangan qoplarda nima bor? — Har tuyaga ikkitadan “tarvuz” yuklangan. — Xudoyimning qudratidan oʻrgulay, xoʻp katta tarvuzlar ekan-da, bitta olib yesak boʻlmasmi? Juda chanqab qoldik!
Paygʻambarning bu soʻzidan keyin Jabrail yugurib borib bir tuyaning yuganini shart etib kesdi.
Bitta “tarvuz” koʻtarib keldi.
Buroqni saqladilar.
Paygʻambar tushdi.
Katta bir pichoq chiqarib tarvuzni soʻydi.
Pichoq paygʻambarning qoʻlidan chiqib tarvuz ichiga yoʻqolib ketdi.
Paygʻambar pichoqni olmoq uchun tarvuz ichiga yugurib kirdi.
Jabrail uning ketidan kirmakchi boʻlib qanotlarini qisdi.
Qanotlarini qattiq siqishidan suyaklarim singan kabi boʻldi: oʻlayozdim.
Biroq damimni chiqarmadim.
Tarvuz ichiga kirildi: hayhot.
Katta bir dunyo tarvuz ichida yetmish besh ming shahar, har shaharda yetmish besh ming qoʻrgʻon, har qoʻrgʻonda yetmish besh ming eshik bor edi.
Bul tarvuzni ichida yetmish besh yil yurduk, xoʻp tomosha kildik.
Qaytib chiqdik.
“Buroq” joyida ekan.
Paygʻambar minib joʻnadi.
Toʻrtinchi osmondan oʻtgach, katta bir xoʻrozga uchradik.
Toji yetti qabat koʻkdan yuqori, oyoqlari yetti qabat yerning ostida ekan.
Boshi yoqutdan, oyoqlari zabarjaddan, gavdasi marvariddan edi.
Jabrailning paygʻambarga anglatganigʻa koʻra, bu xudoning xoʻrozi ekan, bizning yerimizdagi xoʻrozlarning hammasi shuning ixtiyorida ekan. Shuning tovushini eshitmasdan hech bir xoʻrozning qichqirishga haqqi yoʻq ekan...
Yettinchi kabat koʻkni ham oʻtib xudoning “borgoh”iga bordik, tushdik.
Paygʻambar shunda ziyofat qilmoqchi boʻldilar.
Qabul qilmadi.
Men: — oʻzini borib koʻrmaguncha hech qayda turmayman, dedi.
Buroqdan tushib yuraverdi.
Jabrail ham ajralmoq istamadi.
Xudoning borgohida pardalar juda koʻp ekan.
Darbonlari ham koʻtarganda yetmish besh minglab pardalarni koʻtarib paygʻambarni oʻtkazar edilar.
Bilmadim, necha million pardani koʻtargandan keyin xudoning oldiga borildi.
Savol. Javob. Qalaysiz? Xush kelibsizlardan keyin shirbirinch keltirildi.
Taom vaqtida suhbat jiddiylashdi.
Xudo iltifot bilan paygʻambarga qaradi: — Yo Muhammad, qanday mushkuling boʻlsa soʻrab qol, hammasini oson qilay! — dedi.
Oralarida shunday suhbat boʻldi: — Meni bu yarim kechada nechun chaqirdingiz? — Sizga oʻzimning marhamatimni bildirmak uchun. — Haligi tarvuz orasida nechun bu qadar yurguzdingiz! — Qudratimni koʻrsatmak uchun. — Butun maxluqlaringdan qaysilarini yaxshi ku-
rasan? — Odamlarni yaxshi koʻraman. — Butun tomoqlardan qaysilar senga maqbul? — Shovla bilan shirbirinch maqbul.
Suhbat shu yerga kelgach oʻzimni tuta olmadim.
Taqsir, — dedim, — shunday pardalar orqasida berkinib yotishingizning nima ma’nosi bor, tashqariga chiqib, yaxshi koʻrganingiz odamlar orasida marhamat, qudrat koʻrsatib, shovla bilan shirbirinch yeb yursangiz boʻlmaydirmi?
Mening kutilmasdan chiqqan tovushim hammani hayron qoldirdi.
Xudo gʻazabga kelib Jabrailga qichqirdi: — Nima balo keltirding.
Oʻzingni qoq, — dedi.
Jabrail oʻzini qoqdi.
Men yerga tushdim.
Jabrail yelkamga qattiq bir shapaloq urdi.
Koʻzimni ochdim.
Xodimchi: — Hammomda yotib qolmang, ogʻirlashasiz! — dedi.
Joyimdan turib suv toʻkib chiqa boshladim.
Xotib bilan xodimchining suhbatlari bitmagan edi.