Abdurauf Fitrat korpusi

Yaqinda shahar dumasi ochilur.
Shahar dumasi, shaharimizning pokizalik va obodligʻi, maktablarimizning tarakkiy va intizomi, bolalarimizning tarbiyasi va xalqimizning tinchligi uchun kerak boʻlgan ishlarni oʻz qoʻliga olur.
Shahrimizdan xazinaga kiraturgan oqchalarni shu yoʻllarda sarf qilmoqchi boʻlur.
Bu oldimizdagi shahar dumasi eski hukumat zamonidagi shahar dumalarigʻa oʻxshamas.
Yigirmadan oʻtgan butun shahar odamlarining ixtiyorlari bilan saylanurlar.
Bu shahar dumasinda juhuddan, rusdan, musulmondan vakil qilib oʻturur.
Va shahar ishlari uchun gapurushurlar.
Shaharning qaysi qit’asinda kasalxonalar qurmoq kerak, shaharning qaysi qit’asindagi yoʻllarni tuzatmoq kerak, shaharning qaysi qit’asinda qancha maktab solmoq kerak deb kengashurlar va shul toʻgʻrilardagi ishlarni “vakillar koʻbchiligi” ning qarori bilan qilmoqchi boʻlurlar. Vakillar koʻbchiligi hammadan burunroq eski qit’aning yerlarin tuzaturgʻa qaror bersa, chora yoʻq, shu qilinur.
Vakillar koʻbchiligi koʻbroq kasalxonalarni yangi qit’ada solmoqchi boʻlsa, iloji yoʻq, shu boʻlur.
Mana shularni onglagan har jamoat, har millat shahar dumasiga oʻzidan koʻbroq vakil oʻtkazmoq uchun tirishadir, dumaning koʻbchiligining oʻziga olmoqchi boʻladir.
Oʻtgan haftadagi “tahriri nufus”dan onglashildiki: shahrimizda xalqning toʻrtdan uchi musulmon va toʻrtdan biri rus, armani va juhud ekanlar.
Shunga qaragʻanda unlar xazinadan chiqim boʻlaturgʻan oqchaning uch shunchasi biz uchun chiqgʻuchidur.
Unlarga maktab ochilsa bizga uch, unlargʻa bir kasalxona ochilsa bizga uchtasi ochgʻuli; unlargʻa bir put bugʻdoy kerak boʻlsa bizga uch put kerakdir.
Qisqasi shulkim: bizning haqimiz ularning haqlarindan uch yoʻla berkdir.
Mana shularni tilab olmoq uchun shahar dumasining koʻbchiligini olmoq kerak, shahar dumasining koʻbchiligini olmoq uchun musulmonlarning saylov kuni lozimdur.
Yoʻq, saylov kuni har kim oʻz uyinda oʻtirsa; boshqalar koʻbchilik boʻlib kelsalar va dumaning koʻbchi- ligini oʻz taraflariga oʻtkarsalar; u vaqt biz hech bir haqimizga erisholmasmiz, yana eski kabi huquqsiz boʻlib qolurmiz; yana eskisi kabi oʻz shahrimizda oʻz oqchamizning rohatini oʻzimiz koʻrolmasmiz.
Shuning uchun bagʻiribroq aytamankim, oʻz xalqlarini yana boshqalarning oyoqlari ostinda qoʻymoqchi boʻlmagʻan musulmonlar!
Saylov kuni gʻofil qolmanglar, koʻbchilik boʻlib kelurgʻa tirishinglar.